Najkrócej: w sprawie o odszkodowanie sąd może zasądzić od strony przegrywającej określone stawki minimalne tytułem kosztów zastępstwa, zależne od wartości sporu, natomiast rzeczywiste wynagrodzenie adwokata w sprawie z wyboru ustalane jest bezpośrednio z klientem i nie jest limitowane przepisami [1][4]. W 2026 roku obowiązują podwyższone stawki dla czynności adwokatów i radców prawnych, w tym w pomocy prawnej z urzędu [2][3][4].
Ile wynoszą stawki kosztów zastępstwa procesowego w 2026 roku?
W postępowaniach cywilnych sąd ustala koszty zastępstwa według stawek minimalnych zależnych od wartości przedmiotu sporu. Obowiązuje dziewięć przedziałów wartości, które wyznaczają minimalną kwotę zasądzaną przeciwnikowi procesowemu, gdy przegrywa on sprawę [1].
- Do 500 zł – 90 zł [1]
- Od 500 zł do 1500 zł – 270 zł [1]
- Od 1500 zł do 5000 zł – 900 zł [1]
- Od 5000 zł do 10 000 zł – 1800 zł [1]
- Od 10 000 zł do 50 000 zł – 3600 zł [1]
- Od 50 000 zł do 200 000 zł – 5400 zł [1]
- Od 200 000 zł do 2 000 000 zł – 10 800 zł [1]
- Od 2 000 000 zł do 5 000 000 zł – 15 000 zł [1]
- Powyżej 5 000 000 zł – 25 000 zł [1]
To stawki minimalne, które sąd bierze pod uwagę przy orzekaniu o kosztach obciążających stronę przegrywającą w sprawie cywilnej o odszkodowanie [1].
Co dokładnie zasądza sąd i na jakiej podstawie?
Sąd zasądza od strony przegrywającej zwrot kosztów zastępstwa procesowego, kierując się wartością przedmiotu sporu i stawkami minimalnymi. Uwzględnia przy tym celowość poniesionych wydatków i niezbędny nakład pracy pełnomocnika [1].
Sąd nie jest całkowicie związany stawkami minimalnymi. Może dostosować kwotę, biorąc pod uwagę złożoność sprawy oraz faktyczny nakład pracy, o ile w danych okolicznościach koszty były celowe i konieczne do należytej ochrony interesu strony [1].
Ile adwokat może wziąć w sprawie z wyboru?
W sprawie z wyboru adwokat i klient ustalają między sobą ile adwokat może wziąć i jaka będzie forma rozliczenia. To wynagrodzenie nie jest określone w przepisach i wynika z umowy między stronami [4].
Od tak uzgodnionego honorarium należy odróżnić koszty, które sąd zasądza od strony przegrywającej według stawek minimalnych. Te koszty nie wyznaczają automatycznie wysokości umówionego honorarium, ale mogą zrekompensować je stronie wygrywającej w całości lub w części, w zależności od rozstrzygnięcia i wysokości stawek właściwych dla wartości sporu [1][4].
Czy w sprawie z urzędu adwokat otrzymuje inne wynagrodzenie?
Tak. W przypadku pomocy prawnej z urzędu wynagrodzenie stanowią stawki urzędowe finansowane przez Skarb Państwa i to one wyczerpują należność pełnomocnika za prowadzenie sprawy [3][4].
Od 1 stycznia 2026 r. wprowadzono podwyższone stawki za czynności adwokatów i radców prawnych, w tym w obszarze pomocy prawnej z urzędu. Zmiany te skutkują wyższymi kwotami należnymi pełnomocnikom według stawek urzędowych [2][3][4].
Jak sąd ocenia koszty w kontekście złożoności sprawy?
Przy rozstrzyganiu o kosztach sąd ocenia, czy wydatki były celowe i konieczne, a także jaki był niezbędny nakład pracy pełnomocnika. Te kryteria pozwalają sądowi lepiej dopasować wysokość zasądzonych kosztów do realiów konkretnego sporu, zamiast automatycznego ograniczenia się wyłącznie do samej wartości przedmiotu sporu [1].
Mechanizm ten ma szczególne znaczenie w sprawach odszkodowawczych, w których złożoność materiału dowodowego i przebieg postępowania mogą istotnie zwiększać zakres pracy pełnomocnika, co sąd może uwzględniać przy orzekaniu o kosztach [1].
Na czym polega różnica między wynagrodzeniem umownym a kosztami zasądzanymi przez sąd?
Wynagrodzenie umowne to kwota, jaką klient uzgadnia z pełnomocnikiem w sprawie z wyboru. Jest niezależna od stawek minimalnych i zależy od porozumienia stron [4].
Koszty zasądzane przez sąd to kwoty należne stronie wygrywającej od przeciwnika, obliczane w oparciu o stawki minimalne adekwatne do wartości sporu, z możliwością uwzględnienia nakładu pracy i celowości wydatków [1]. W sprawach z urzędu całe wynagrodzenie pełnomocnika stanowią stawki urzędowe wypłacane przez Skarb Państwa [3][4].
Jak zaplanować budżet na prowadzenie sprawy o odszkodowanie?
Przy planowaniu kosztów należy rozdzielić dwie pozycje: umówione z pełnomocnikiem honorarium za prowadzenie sprawy o odszkodowanie oraz potencjalny zwrot kosztów zasądzany przez sąd od strony przegrywającej według stawek minimalnych przypisanych do wartości przedmiotu sporu [1][4].
Warto sprawdzić właściwy przedział wartości sporu i odpowiadającą mu stawkę minimalną, a także uwzględnić, że od 2026 r. stawki dla czynności adwokatów są wyższe, co wpływa zarówno na koszty w sprawach z urzędu, jak i na punkt odniesienia w kalkulacjach kosztów zastępstwa procesowego [1][2][3][4].
Podsumowanie: ile adwokat może wziąć za prowadzenie sprawy o odszkodowanie?
Realnie ile adwokat może wziąć zależy od umowy z klientem w sprawie z wyboru, ponieważ przepisy nie limitują honorarium umownego [4]. Niezależnie od tego sąd może zasądzić od strony przegrywającej koszty według stawek minimalnych określonych na 2026 rok w zależności od wartości sporu [1]. W sprawach z urzędu pełnomocnik otrzymuje stawki urzędowe wypłacane przez Skarb Państwa, a w 2026 r. stawki te zostały podwyższone [2][3][4].
Źródła:
- https://adwokat.suszynski.com.pl/gdansk/prawo-cywilne/koszty-zastepstwa-procesowego-w-2026-roku/
- https://www.infor.pl/prawo/nowosci-prawne/7498873,w-2026-roku-drozej-o-100-w-niektorych-sprawach-o-50-za-czynnosci-adwokatow-i-radcow-prawnych.html
- https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/nowe-stawki-za-pomoc-prawna-zmiany-dla-adwokatow-i-radcow
- https://www.rp.pl/zawody-prawnicze/art43584101-od-1-stycznia-nowe-stawki-dla-adwokatow-i-radcow-wzrost-o-100-procent
Bileteria AdamiakJazz to portal informacyjny, który komponuje treści w rytmie współczesnego życia. Łączymy ekspertyzę z różnorodnością, dostarczając wartościowe artykuły z wielu dziedzin. Stawiamy na profesjonalizm, aktualność i harmonijne połączenie tematów, tworząc przestrzeń, gdzie każdy czytelnik znajdzie interesujące go treści.
